Cách chữa bệnh mề đay mãn tính tận gốc không tái phát

Việc điều trị mề đay mãn tính tương đối khó khăn, bởi bệnh rất dễ tái phát nên cần nhiều thời gian và phải kiên trì thì mới có thể chữa khỏi bệnh hoàn toàn. Để chữa bệnh mề đay mãn tính đạt hiệu quả cao cần hiểu rõ về bệnh cũng như những hướng điều trị phù hợp đối với căn bệnh này.

Theo khảo sát được công bố trong hội thảo Cập nhật điều trị bệnh lý mề đay vô can mãn tính và viêm mũi dị ứng (tổ chức ngày 17/7/2014 tại Hà Nội), nước ta nằm trong khu vực có lượng bệnh nhân mắc các bệnh dị ứng, mề đay liên tục gia tăng trong các năm.

PGS.TS Trần Hậu Khang, Giám đốc Bệnh viện Da liễu Trung Ương, có khoảng 20% dân số mắc bệnh mề đay vào một số thời điểm trong đời. Trong đó, một số trường hợp mề đay mãn tính thường kéo dài dai dẳng và khó chữa dứt điểm.

Nội dung bài viết bao gồm:

I. Tìm hiểu về bệnh mề đay mãn tính

II. Cách chữa bệnh mề đay mãn tính hiệu quả hiện nay

III. Những lưu ý khi điều trị bệnh mề đay mãn tính

cách điều trị mề đay mãn tính
Điều trị mề đay mãn tính cần đúng cách và kiên trì

I. Tìm hiểu về bệnh mề đay mãn tính

1. Bệnh mề đay mãn tính là gì?

Mề đay còn gọi là mày đay (urticaria) là tình trạng tổn thương phù sưng ngoài da hoặc đôi khi có phát ban. Đây là một dạng bệnh ngoài da khá phổ biến liên quan đến phản ứng mao mạch của da. Người bị nổi mề đay thường có hai dạng, mề đay cấp tính và mề đay mãn tính.

Thông thường để xác định là mề đay mãn tính hay cấp tính thường dựa vào thời gian xuất hiện các triệu chứng trên da:

  • Đối với mề đay cấp tính thời gian có triệu chứng thường chỉ vài tuần, không kéo dài quá 6 tuần. Mỗi đợt nổi mề đay thường kéo dài trong vòng vài giờ đến vài ngày.
  • Đối với mề đay mạn tính, thời gian có triệu chứng thường từ 6 tuần trở lên, có thể liên tục hoặc ngắt quãng. Tình trạng mề đay xuất hiện mỗi đợt thường kéo dài khá lâu và thường hay tái đi tái lại.

Mề đay được chia thành 4 thể bệnh riêng biệt bao gồm:

  • Mề đay tiếp xúc
  • Mề đay do côn trùng đốt
  • Mề đay vật lý
  • Mề đay không rõ nguyên nhân

Ngoài ra còn có thể mề đay không rõ nguyên nhân. Đây là thể mề đay tương đối phức tạp so với các thể còn lại. Đáng lo ngại hơn, hầu hết những trường hợp mề đay không rõ nguyên nhân thường là dạng mề đay mãn tính, dai dẳng, điều trị tương đối lâu dài.

Theo Bác sĩ Bùi Văn Khánh, Trung tâm Dị ứng Miễn dịch lâm sàng (MDLS) Bệnh viện Bạch Mai, mặc dù mề đay mãn tính có thể gặp ở bất kỳ ai. Tuy nhiên đối tượng là người lớn chiếm đa số. Đặc biệt nữ giới dễ bị mề đay mãn tính hơn so với nam giới. Điều này có thể liên quan đến vấn đề cơ địa và hệ thống miễn dịch.

2. Nguyên nhân gây bệnh mề đay mãn tính

Với các dạng mề đay thông thường, các nguyên nhân thường do tiếp xúc với các yếu tố tác động trực tiếp tới da. Những nguyên nhân này gồm có:

  • Tiếp xúc trực tiếp với các tác nhân kích thích các loại mỹ phẩm, hóa chất, các thành phần dễ gây dị ứng khi tiếp xúc trực tiếp với da, ăn phải các loại thực phẩm dễ gây kích ứng, dị ứng
  • Mề đay do côn trùng đốt thường do cơ địa người bệnh quá mẫn cảm với các loại côn trùng như kiến, bọ, ong, sâu,…
  • Mày đay vật lý thường liên quan nhiều đến thời tiết, nhiệt độ nóng hoặc lạnh, hoặc do các tác động chà xát từ bên ngoài.
  • Ảnh hưởng của một số loại thuốc, nhất là các thuốc ức chế men chuyển như Aspirin, NAIDs, Opioids, Penicillins, Cephalosporins,…

Với dạng mề đay mãn tính chưa rõ nguyên nhân, vẫn chưa có một kết luận cụ thể về nguyên nhân gây ra bệnh. Tuy nhiên theo các chuyên gia, bệnh có liên quan chủ yếu đến một số vấn đề về kháng thể và miễn dịch trong cơ thể như:

  • Các yếu tố liên quan đến kháng thể IgG với IgE globulin miễn dịch, thụ thể ái lực cao FcεRIα
  • Một số bệnh lý ảnh hưởng đến khả năng miễn dịch, tự miễn của cơ thể, bao gồm bệnh lupus ban đỏ hệ thống, bệnh tuyến giáp, bệnh celiac, bệnh bạch biến
  • Ảnh hưởng của một số vi khuẩn, virus tác động ngoài da hoặc tác động vào hệ miễn dịch gây ra ảnh hưởng xấu cho sức khỏe của bệnh nhân.
  • Nhóm bệnh tự miễn như SLE, Cryoglobulinemia, viêm khớp dạng thấp, bệnh tuyến giáp tự miễn.
  • Các rối loạn chuyển hóa ảnh hưởng đến sức khỏe
  • Kết hợp với nhiều yếu tố khác liên quan đến cơ địa, chế độ dinh dưỡng, lối sống, tiền sử bệnh của bệnh nhân.
mề đay mẩn ngứa do thức ăn
Mề đay mẩn ngứa do thực phẩm là dạng mề đay dị ứng phổ biến nhất

3. Triệu chứng bệnh mề đay mãn tính

Các triệu chứng mề đay tương đối dễ nhận biết, tuy nhiên dễ nhầm lẫn với một số bệnh ngoài da, nhất là bệnh sởi. Có thể nhận biết được bệnh mề đay mãn tính qua một số dấu hiệu bao gồm:

  • Cảm giác nóng bừng và ngứa ngáy trên da (thường xuất hiện ngay sau tiếp xúc với yếu tố kích ứng)
  • Xuất hiện các sẩn phù màu hồng trên da (càng gãi sẩn phù càng nhiều hơn)
  • Có các tổn thương da hình tròn hoặc bầu dục xuất hiện ở nhiều trên da như đầu, mặt, cổ, tứ chi và một số vị trí khác
  • Với những trường hợp mày đay do côn trùng đốt còn có thể xuất hiện thêm các triệu chứng như đau rát, khó chịu, xuất hiện các sẩn tụ trên da, dễ bị trầy xước khi có các tác động từ bên ngoài hoặc do gãi

Với những bệnh nhân mề đay mãn tính, các triệu chứng có xu hướng kéo dài dai dẳng hơn so với những trường hợp mề đay cấp tính.

quá trình dị ứng, mẩn ngứa da
Quá trình bùng phát mề đay, mẩn ngứa, dị ứng liên quan đến sự giải phóng histamin ở các tế bào da, dẫn đến tình trạng ngứa ngáy, khó chịu

4. Bệnh mề đay mãn tính có chữa được không?

Điều trị mề đay mãn tính tương đối khó khăn, thông thường việc điều trị mề đay mãn tính sẽ tập trung vào điều trị các đợt bùng phát mề đay song song với phòng ngừa bệnh tái phát trở lại. Nhìn chung bệnh mề đay mãn tính vẫn có thể kiểm soát được tuy nhiên khó có thể chữa dứt điểm như những bệnh lý thông thường, cần tích cực phòng ngừa tái phát.

Chia sẻ của PGS.TS Phạm Văn Hiển (Nguyên GĐ BV Da liễu Trung Ương) về bệnh mề đay:

II. Cách chữa bệnh mề đay mãn tính hiệu quả hiện nay

Hiện nay, bệnh mề đay mãn tính có thể được điều trị bằng nhiều cách, trong đó phổ biến nhất là sử dụng các loại thuốc Tây, thuốc Đông Y, các biện pháp dân gian. Mỗi phương pháp điều trị đều có những đặc điểm riêng biệt trong điều trị. Dưới đây là một số cách chữa mề đay mãn tính thường được áp dụng:

1. Chữa mề đay mãn tính bằng thuốc Tây

Trước khi điều trị bằng các loại thuốc Tây, bệnh nhân thường được chỉ định chẩn đoán, xét nghiệm để tìm các kháng thể nhằm xác định nguyên nhân gây ra các đợt bùng phát mề đay mạn tính. Những xét nghiệm thường được áp dụng trong chẩn đoán mề đay mạn tính gồm có:

  • Xét nghiệm tổng thể
  • Xét nghiệm dị nguyên, IgE, ANA, kháng thể kháng tuyến giáp,…
  • Đánh giá tiền sử bệnh nhân
test mề đay tìm nguyên nhân dị ứng
Test mề đay, dị ứng, giúp đánh giá tình trạng mề đay của bệnh nhân và xác định dị ứng nguyên

Sau khi đã thực hiện các chẩn đoán, xét nghiệm, bác sĩ có thể chỉ định các loại thuốc Tây phù hợp đối với sức khỏe của bệnh nhân. Thông thường, những loại thuốc thường dùng cho bệnh nhân bị mề đay, mẩn ngứa gồm có:

  • Nhóm thuốc Histamin
  • Nhóm thuốc Leukotriene
  • Nhóm thuốc ức chế miễn dịch khác

Hầu hết các nhóm thuốc này đều cần có chỉ định riêng để tránh tình trạng gặp phải tác dụng phụ không mong muốn khi sử dụng thuốc. Bên cạnh đó các loại thuốc trong các nhóm thuốc trên cũng có thể được chỉ định phối hợp với nhau để đảm bảo hiệu quả điều trị  cho từng trường hợp cụ thể. Cơ chế riêng biệt của từng nhóm thuốc và các loại thuốc trong nhóm như sau:

# Nhóm thuốc Histamin

Các thuốc kháng histamin thường được sử dụng để cải thiện tình trạng kích ứng, dị ứng, mẫn ngứa, mề đay và một số bệnh dị ứng khác. Thuốc kháng histamin gồm có một số nhóm như promethazin hydroclorid, clorpheniramin maleat, loratadin, cetirizin hydroclorid, fexofenadin, acrivastin,…

# Nhóm thuốc kháng Leukotriene

Các nhóm thuốc kháng Leukotriene phổ biến thường được sử dụng hiện nay gồm có Tomelukast, Verlukast, Motelukast, Zafirlukast,… Đây là các nhóm thuốc có tác dụng kiểm soát tình trạng dị ứng, các vấn đề về hô hấp như hen phế quản,…

Tác dụng chính của các nhóm thuốc kháng histamin và thuốc kháng leukotriene là cải thiện tình trạng kích ứng, dị ứng trên da bằng cách kiểm soát hoạt chất histamin và các receptor liên quan đến quá trình tổng hợp Leukotriene – vốn có vai trò rất quan trọng trong việc xuất hiện thúc đẩy tình trạng kích ứng, dị ứng trên da.

# Nhóm thuốc ức chế miễn dịch

Riêng với nhóm thuốc ức chế miễn dịch thường chỉ áp dụng trong những trường hợp thật sự cần thiết, những trường hợp điều trị với các loại thuốc khác không đáp ứng vì nhóm thuốc này có độc tính nhất định. Trong quá trình sử dụng cũng cần theo dõi chặt chẽ tình trạng sức khỏe của bệnh nhân. Hầu hết những trường hợp điều trị mề đay mãn tính ít khi sử dụng nhóm thuốc ức chế miễn dịch trừ những trường hợp đặc biệt.

thuốc chống dị ứng, kháng histamine chữa mề đay mẩn ngứa
Các thuốc chống dị ứng, thuốc kháng histamine giúp làm giảm và kiểm soát tình trạng mề đay, mẩn ngứa

2. Cách điều trị mề đay mãn tính bằng thuốc nam

# Lá khế

Khế là một trong những loại cây đa năng, có nhiều công dụng tích cực đối với sức khỏe. Các bộ phận của cây khế như vỏ, quả, hoa, lá, rễ,… đều có những tác dụng nhất định đối với sức khỏe. Thành phần trong lá khế có nhiều acid oxalic, có tính kháng khuẩn cao và tác dụng tốt trong giảm đau, giảm tình trạng khó chịu ngoài da. Y học cổ truyền xếp lá khế vào nhóm nguyên liệu vị chua, se, tính bình, giúp tiêu viêm tốt. Cách dùng lá khế cho người bị dị ứng ngoài da gồm các bước sau:

Chuẩn bị

  • Lá khế khoảng 1 nắm
  • Có thể kết hợp với lá thanh hao, lá long não nếu có

Thực hiện

  • Các nguyên liệu đem rửa sạch sau đó để ráo
  • Giã nát lá khế sau đó bôi vào vùng da bị mẩn ngứa để làm dịu da, giảm mẩn ngứa
  • Bên cạnh đó cũng có thể nấu nước với lá khế sau đó pha loãng để tắm cũng là một cách giúp da giảm tình trạng kích ứng, dị ứng, mẩn ngứa

Đây là một cách khá hiệu quả cho người bị dị ứng da, mẩn ngứa, mề đay. Tuy nhiên không nên quá lạm dụng phương pháp này vì có thể dẫn đến khô da. Bạn chỉ nên sử dụng mỗi tuần khoảng 2 – 3 lần cho đến khi mề đay được cải thiện.

chữa mề đay mẩn ngứa bằng lá khế
Lá khế giúp làm giảm mề đay, mẩn ngứa

# Cách điều trị mề đay mãn tính bằng cây đinh lăng

Thành phần của cây đinh lăng có nhiều alcaloit, glucozit, saponin, flavonoit, tanin, vitamin B1, B2, C. Ngoài ra nhiều acid amin có lợi cho sức khỏe như lyzin, xystei và methionin cũng được tìm thấy trong cây đinh lăng. Cây đinh lăng thường được sử dụng để bồi bổ cơ thể cũng như cải thiện tình trạng dị ứng. Cách sử dụng lá đinh lăng dành cho người bị mề đay, dị ứng như sau:

Chuẩn bị

  • Lá đinh lăng tươi từ 150 – 200g
  • Nước khoảng 200ml

Thực hiện

  • Đinh lăng rửa sạch sau đó để ráo
  • Cho đinh lăng vào nồi nấu sôi trong 5 – 7 phút và chắt lấy nước
  • Dùng nước đinh lăng để uống, giúp làm giảm những dấu hiệu ngứa, dị ứng, mề đay do đinh lăng.
chữa mề đay bằng đinh lăng
Giảm các triệu chứng mề đay mẩn ngứa bằng lá đinh lăng

3. Chữa bệnh mề đay mãn tính bằng Đông Y

Điều trị mề đay mãn tính, các biện pháp điều trị bằng Đông Y cũng là giải pháp được nhiều bệnh nhân lựa chọn bởi các đặc tính an toàn, ít gặp phải các tác dụng phụ không mong muốn đối với sức khỏe. Một số bài thuốc Đông Y thường được sử dụng trong điều trị mề đay mãn tính gồm có:

# Bài thuốc 1

Bài thuốc Ý Dĩ phòng phong thang gồm có các nguyên liệu chính quế chi 8g, bạch chỉ 8g, đam sâm 12g, tô tử 12g, phòng phong 12g, tế tân 6g, sinh khương 6g, lá đơn đỏ 16g, kinh giới 16g, ý dĩ 16g, ké 16g.

Bài thuốc này sắc mỗi ngày 1 thang với các nguyên liệu trên cùng với khoảng 300ml nước để uống, giúp cải thiện tình trạng mẩn ngứa, khó chịu.

# Bài thuốc 2

Bài thuốc Thuyền thoái đại thanh diệp, gồm các nguyên liệu như đại thanh diệp, lá đơn, liên kiều, ngưu bàng, sinh địa, bèo cái, kim ngân hoa, đan bì (những loại này mỗi loại 10g), ngoài ra còn có phòng phong, cam thảo, thuyền thoái, kinh giới (những loại này mỗi loại 6g).

Mỗi thang của bài thuốc này gồm có các nguyên liệu theo lượng như trên. Dùng mỗi ngày 1 thang sắc với 300ml nước có thể giúp giảm các triệu chứng dị ứng mẩn ngứa, mề đay,…

# Bài thuốc Tiêu ban Giải độc thang – Trung tâm Nghiên cứu và Ứng dụng Thuốc dân tộc

Bài thuốc Tiêu ban Giải độc thang là thành quả của Đề án ứng dụng thảo dược trong điều trị mề đay mẩn ngứa do Trung tâm Nghiên cứu và Ứng dụng Thuốc dân tộc nghiên cứu và đưa vào ứng dụng thực tiễn, đạt được nhiều kết quả tích cực. Bài thuốc Tiêu ban Giải độc thang bao gồm 2 chế phẩm là Bình can hoàn và Giải độc hoàn.

  • Bài thuốc Bình can Hoàn: Được bào chế từ các dược liệu quý như Xuyên khung, Phòng phong, Diệp hạ chây, Bách bộ, Hồng hoa, Xích đồng, Ngải cứu…. Thuốc có công dụng bổ gan, nhuận gan, giải độc, hoạt huyết hoá ứ, thông mật. Chủ trị các bệnh mề đay mẩn ngứa; lang ben; viêm gan do virut, viêm túi mật.
  • Bài thuốc Giải độc hoàn: Được bào chế từ các dược liệu Kim ngân cành, Đơn đỏ, Hồng hoa, Ké đầu ngựa, Cải trời…. Thuốc có công dụng tăng cường công năng giải độc của gan, thải độc của thận, điều hoà ngũ tạng, khí huyết từ đó đẩy lùi bệnh và phòng bệnh tái phát.
bài thuốc Tiêu ban Giải độc thang
Bài thuốc Tiêu ban Giải độc thang – Trung tâm Nghiên cứu và Ứng dụng Thuốc dân tộc

Để hiểu thêm về bài thuốc Tiêu ban Giải độc thang được nhiều người quan tâm, bạn có thể tham khảo tại đây

III. Những lưu ý khi điều trị bệnh mề đay mãn tính

Mề đay mãn tính là bệnh luôn tạo cho bệnh nhân cảm giác khó chịu. Kể cả sau khi điều trị khỏi các đợt mề đay thì căn bệnh khó chịu này vẫn có thể xuất hiện lại bất cứ lúc nào. Do đó người mắc bệnh mề đay mãn tính cần đặc biệt lưu ý một số yếu tố quan trọng giúp phòng ngừa mề đay mãn tính:

  • Hạn chế tiếp xúc với môi trường không khí lạnh, nhiều gió, độ ẩm cao, mưa, tuyết,… Đặc biệt là người dễ nổi mề đay do lạnh thì cần mặc ấm, bảo vệ cơ thể.
  • Trong ăn uống cần tránh các loại thực phẩm mà cơ thể đã có tiền sử bị dị ứng, nổi mề đay trước đó. Điển hình là các loại: thịt gà, thịt bò, một số loại hải sản, tôm, cua,…
  • Đối với những môi trường có nguy cơ dị ứng cao như môi trường nhiều bụi, mạt sắt, bụi gỗ, hóa chất bay hơi,… thì cần có khẩu trang, quần áo bảo hộ để tránh tiếp xúc trực tiếp gây kích ứng, dị ứng.
  • Về vấn đề vệ sinh, cần chú ý vệ sinh hằng ngày, tránh sự xâm nhập của các vi sinh vật, côn trùng gây kích ứng, dị ứng.
  • Trong chăm sóc da cần thận trọng khi dùng các loại mỹ phẩm, các loại chất tẩy rửa, chăm sóc và vệ sinh da. Nên ưu tiên sử dụng các sản phẩm dịu nhẹ với da.
  • Thận trọng khi sử dung các loại thuốc, thăm khám định kỳ theo chỉ định của bác sĩ để phòng ngừa tái phát cũng như phát hiện sớm các đợt bùng phát mề đay trên da.
phòng ngừa mề đay mẩn ngứa
Thăm khám da định kỳ là một trong những cách phòng ngừa mề đay mẩn ngứa tái phát

Trên đây là một số lưy ý bạn cần biết về bệnh mề đay mãn tính. Mặc dù là căn bệnh dai dẳng, dễ tái đi tái lại nhiều lần gây ra nhiều khó chịu cho sức khỏe. Tuy nhiên nếu hiểu rõ và có kế hoạch phòng ngừa tích cực, bạn vẫn có thể kiểm soát được những triệu chứng cũng như ảnh hưởng của bệnh mề đay mẩn ngứa một cách hiệu quả nhất. Chúc bạn áp dụng thành công một số giải pháp được giới thiệu trong bài viết và sớm đẩy lùi căn bệnh này.

BTV Hùng Cường

Một số gợi ý dành cho người bị nổi mề đay

Đóng

Các chữa bệnh mề đay mẩn ngứa hiệu quả bạn nên tham khảo ngay